Viêm mũi xoang do nấm người bệnh cần chú ý

Đánh giá: 10/ 10 ( 2268 lượt)

Viêm mũi xoang là bệnh lý thường gặp ở khoảng 15% dân số, do nhiều tác nhân gây ra. Có nhiều dạng viêm mũi xoang như viêm mũi xoang dị ứng, viêm mũi xoang do răng, viêm mũi xoang do các tác nhân thông thường và viêm mũi xoang do nấm. Bên cạnh đó viêm mũi xoang do nấm chiếm khoảng 10% trong tổng số các dạng viêm mũi xoang. Trong hai thập kỷ gần đây trên thế giới người ta ghi nhận tỷ lệ bệnh viêm mũi xoang do nấm tăng lên.

Có thể bạn quan tâm

▶ Sốt do viêm họng và những điều cần chú ý

Đau nhức đầu do viêm xoang

Nguyên nhân của bệnh viêm xoang do nấm

Người ta thấy rằng viêm mũi xoang do nấm gặp nhiều ở người bị viêm mũi xoang dị ứng, suy giảm miễn dịch, hóa trị liệu và sử dụng steroids dài ngày.

Nguyên nhân do chúng ta hít phải các bào tử nấm trong không khí, bụi đất. Các bào tử nấm sẽ bám vào vách mũi, niêm mạc trong xoang, khi gặp môi trường thuận lợi nấm phát triển gây ra bệnh viêm mũi xoang do nấm.

Ngoài ra yếu tố thuận lợi do bệnh tiểu đường, hóa trị liệu, bệnh gây giảm hệ thống miễn dịch, bệnh do việc sử dụng kháng sinh và steroids dài ngày.

Ở Việt Nam những năm gần đây tỷ lệ viêm mũi xoang do nấm gặp nhiều hơn ở người bệnh viêm mũi xoang.

Phân loại bệnh viêm xoang

Viêm mũi xoang do nấm được chia ra làm 2 thể chính:

Viêm mũi xoang do nấm không xâm lấn: 

Viêm xoang dị ứng nấm (AFS: Allergic Fungal Sinusitis)

▪ U nấm xoang (Sinus Mycetoma)

▶  Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn: 

▪ Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn cấp tính (Acute (Fulminant) Invasive Fungal Sinusitis)

▪ Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn u hạt (Granulomatous Invasive Fungal Sinusitis)

▪ Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn mạn tính (Chronic Invasive Fungal Sinusitis)

Sự xâm lấn được xác định bằng kết quả mô bệnh học của niêm mạc xoang

Một số dạng của bệnh viêm mũi xoang do nấm:

Viêm mũi xoang dị ứng nấm (AFS)

AFS nên được nghĩ đến ở bệnh nhân có dị ứng kèm viêm mũi xoang mạn tính khó điều trị và polype mũi. Những bệnh nhân này có nhiều xoang bị bệnh và đã phẫu thuật nhiều lần. Các chất màu nâu hay xanh đen giống như bơ đậu phộng được lấy ra từ xoang khi phẫu thuật.  Niêm mạc xoang gần kề có sự xâm nhập tế bào lẫn lộn, ái toan tương bào với lympho bào. Mucin nhầy dị ứng và polype có thể hình thành một khối vôi hóa gây tắc nghẽn dẫn lưu xoang lâu dài. Do vậy, viêm xoang do vi khuẩn có thể kết hợp với AFS. Khối này phát triển gây ăn mòn xương, phá vỡ thành xoang, đôi khi gây rò những chất trong xoang vào hốc mắt hay lên não. Ở trẻ em, do canxi hóa xương sọ chưa hoàn chỉnh, xoang trán, xoang bướm bị ảnh hưởng có thể dẫn đến lồi mắt, hay hai mắt cách xa nhau (hypertelorism).

Tiêu chuẩn chẩn đoán AFS:

▪ Viêm một hay nhiều xoang được xác định trên CT.

▪ Sự hiện diện của mucin dị ứng lúc nội soi mũi hay phẫu thuật hay đánh giá mô bệnh học.

▪  Sự hiện diện của sợi tơ nấm trong nhầy mucin khi soi tươi hay cấy.

▪ Không có bệnh lý tiểu đường, bệnh lý có tổn thương miễn dịch hay là bệnh nhân được điều trị ức chế miễn dịch.

▪ Không có sự xâm lấn của sợi tơ nấm vào lớp dưới niêm mạc hay xương.

AFS không trở thành thể xâm lấn. Giống như các thể viêm mũi xoang do nấm khác, AFS cần phân biệt với các tình trạng nhiễm trùng, viêm, u tăng sinh có thể gây viêm mũi xoang.

Bước đầu tiên trong điều trị là lấy đi polype và các chất gây viêm để tái lập sự thông khí và dẫn lưu các xoang liên quan. Phẫu thuật nội soi lặp lại nhiều lần làm mất các mốc giải phẫu, làm tăng nguy cơ biến chứng, tai biến, đòi hỏi phẫu thuật rất cẩn thận ở những trường hợp này.

AFS thường tái phát sau khi điều trị bằng phẫu thuật do chưa lấy sạch bệnh tích hay phẫu thuật kết hợp kháng nấm . Do đó cần phải theo dõi thường xuyên.

 U nấm xoang

Bệnh nhân có u nấm xoang thường được điều trị nội khoa do tắc nghẽn mũi, viêm mũi xoang mạn, đau mặt, hay bị ảo khứu. U nấm xoang chiếm ưu thế cao ở xoang hàm. Polype mũi và viêm mũi xoang vi khuẩn có thể kết hơp với u nấm xoang. Cấy nấm thường thất bại do phân tử nấm trong u nấm có khả năng sống kém.

Nguyên nhân hàng đầu gây u nấm xoang là A.fumigatus.

Tiêu chuẩn chẩn đoán của u nấm xoang:

▪ Mờ xoang trên CT cùng với những đám vôi hóa, thường gặp nhất là xoang hàm.

▪ Chất mủ nhầy như pho mát hay đất sét gặp trong lòng xoang lúc phẫu thuật.

▪ Xét nghiệm mô học không có sự hiện diện của allergic mucin.

▪ Niêm mạc xoang được đặc trưng bởi một phản ứng viêm mạn không u hạt với nhiều mức độ khác nhau.

▪ Không có sự xâm lấn nấm vào niêm mạc cũng như mạch máu hay xương.

▪ CT-Scan đôi khi phát hiện sự ăn mòn xương do áp lực hơn là do sự xâm lấn.

Cùng một bệnh nhân có thể có cả AFS và u xoang nấm nhưng hiếm.

Điều trị u xoang nấm: bằng phẫu thuật cộng với dẫn lưu các xoang bị ảnh hưởng mà không cần điều trị thêm kháng nấm.

Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn cấp tính

Còn được gọi là bệnh lý nấm mucor não mũi. Hội chứng này được đặc trưng bởi viêm mũi xoang và những vết loét hay vẩy ở vách ngăn hay khẩu cái cứng bị hoại tử đen nhưng không đau. Không điều trị sớm, nấm có thể lan truyền nhanh chóng bằng đường mạch máu gây tử vong trong vài ngày.

Thường gặp trên những bệnh nhân tiểu đường, bệnh nhân được điều trị ức chế miễn dịch, đôi khi là người khỏe mạnh bình thường trước đó.

Nguyên nhân thường gặp: do nấm Mucorales và A.fumigatus

Kết quả mô bệnh học: có sự xâm lấn sợi tơ nấm vào lớp dưới niêm mạc, mạch máu hay xương cùng với hoại tử mô lan rộng, có thể xâm lấn vào động mạch cảnh, xoang hang, viêm mạch với huyết khối, xuất huyết.

Bệnh cảnh lâm sàng thường gặp: bệnh nhân bị AIDS, lupus ban đỏ hệ thống, bệnh nhân được điều trị ức chế miễn dịch (ung thư hay ghép tạng) kèm theo sốt, ho, vẩy mũi, chảy máu mũi.

Khi triệu chứng và dấu hiệu của viêm mũi xoang nấm xâm lấn cấp tính hiện diện cần phải phẫu thuật khẩn để lấy bệnh phẩm đánh giá mô học và làm sạch mô viêm bệnh tích (mô giúp nấm phát triển).

Sự kết hợp phẫu thuật và điều trị kháng nấm có tỉ lệ sống 30 – 80%. Tỉ lệ này giảm ở bệnh nhân có sự xâm lấn nội sọ. Kết hợp chặt chẽ giữa nội khoa và phẫu thuật là cốt lõi của điều trị bệnh lý này.

Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn u hạt

Thể viêm mũi xoang này là một hội chứng viêm mũi xoang mạn khác lạ kèm với lồi mắt, thường lồi mắt một bên, còn được gọi là viêm mũi xoang do nấm yên lặng (indolent). Bệnh nhân có vẻ có hệ thống miễn dịch bình thường.

Nguyên nhân là do nấm A.flavus.

Kết quả mô học: có sự phát triển nấm dồi dào xâm lấn vào mô, u hạt không hoại tử với tương bào, vi u hạt tế bào ái toan được bao quanh bởi nấm tế bào khổng lồ. Hoại tử dạng sợi, viêm mạch máu cũng được ghi nhận.

Nếu không phẫu thuật nấm có thể xâm lấn vào hốc mắt, màng cứng, não.

Điều trị: bằng phẫu thuật kết hợp với nội khoa có thể làm giảm tỉ lệ tái phát sau phẫu thuật.

Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn mạn tính

Thể này khác với hai thể trên là sự diễn biến mạn tính, sự tích tụ sợi tơ nấm như u nấm, kèm với hội chứng đỉnh hốc mắt. Hội chứng đỉnh hốc mắt gây giới hạn vận động nhãn cầu và giảm thị lực, có thể chẩn đoán lầm với hội chứng viêm giả u mà điều trị ban đầu là corticoides thay vì phẫu thuật thám sát đỉnh hốc mắt và sinh thiết.

Thám sát đỉnh hốc mắt và sinh thiết thấy sự xâm lấn mạch máu của phân tử nấm, sự thấm nhập viêm mạn tính rải rác vào hoại tử mô.

Thường tử vong khi nấm xâm lấn vào xoang hang.

Thể bệnh này có thể bắt đầu từ một u nấm và trở nên xâm lấn, có lẽ đây là hậu quả của việc ức chế miễn dịch kết hợp tiểu đường hay điều trị corticoides.

Bệnh thường gặp ở bệnh nhân tiểu đường, điều trị corticoides, tổn thương miễn dịch.

Nguyên nhân là do nấm A.fumigatus.

Điều trị như thể viêm mũi xoang do nấm xâm lấn cấp tính.

Chuẩn đoán bệnh một cách chính xác và an toàn

Việc chẩn đoán viêm mũi xoang do nấm ngày nay có nhiều tiến bộ nhờ có CT Scanner và nội soi cộng với xét nghiệm vi nấm và DNA. Việc chẩn đoán dựa vào:

Khai thác bệnh sử: Người bệnh có tiền sử viêm mũi xoang mạn tính, đã phẫu thuật nhưng không khỏi, dị ứng…

Nội soi mũi xoang: Hốc mũi niêm mạc phù nề, nhiều dịch nhầy, khe mũi giữa hay khe mũi trên có dòng dịch màu trắng hay vàng chảy dài xuống họng, dai.

CT Scanner: Hình ảnh viêm mũi xoang, mờ đặc một hay nhiều xoang, có hình ảnh vôi hóa gây cản quang trong xoang. Hình ảnh bóng khí trong xoang.

Soi tươi dịch mủ: Thấy sợi tơ nấm, làm DNA xác định danh tính loại nấm.

Triệu chứng lâm sàng người bệnh nên biết

Là một dạng đặc biệt của bệnh viêm mũi xoang nên viêm mũi xoang do nấm có đầy đủ các triệu chứng của bệnh viêm mũi xoang mạn. Người bệnh thường than phiền bởi các triệu chứng:

▪ Nghẹt mũi

▪ Chảy dịch

▪ Cảm giác vướng họng, đau rát họng, hay khạc, khịt mũi.

▪ Ho khan

▪  Đau đầu

▪ Phù mặt

▪ Ảo khứu, bệnh nhân cảm thấy mùi hôi từ mũi

▪ Giảm mùi

Đánh giá nội soi: Có thể phát hiện polype mũi, xuất tiết mũi, các mảnh vụn nấm.

Kết quả CT-Scan: Đậm độ khối mô mềm có những vùng vôi hóa không đồng nhất, đôi khi có hủy xương hay xâm lấn nội sọ, hốc mắt, hình ảnh bóng khí trong xoang.

Điều trị viêm xoang do nấm

Khi điều trị nội khoa không hiệu quả nên kết hợp phẫu thuật và điều trị kháng nấm để có hiệu quả tốt hơn.

Nguyên tắc điều trị viêm mũi xoang do nấm là cần lấy sạch tổ chức nấm trong xoang, đồng thời bơm rửa thuốc chống nấm, đặt thuốc chống nấm, giải quyết những nguyên nhân gây bít tắc xoang như cắt polyp, quá phát cuốn mũi giữa, vẹo vách ngăn.

Phẫu thuật triệt căn được thực hiện nhằm lấy sạch tổ chức nấm trong xoang, các tổ chức viêm, rửa sạch các bào tử nấm còn nằm trong xoang, đặt thuốc chống nấm sẽ giúp khỏi bệnh.

Dùng thuốc chống nấm sau phẫu thuật là cần thiết nhằm loại bỏ nốt các bào tử nấm còn sót lại trong xoang hay hốc mũi.

Có thể dùng tiếp tục các loại thuốc từ thảo dược có khả năng kháng nấm để phòng ngừa tái phát viêm mũi xoang do nấm.

 

Trên thực tế, việc điều trị viêm xoang do nấm không hề đơn giản, nếu chậm trễ trong thời gian điều trị, dẫn đến các biến chứng khác, không chỉ sẽ làm tăng khó khăn trong việc điều trị, sức khỏe của bệnh nhân cũng có thể gây ra một tác động lớn hơn. Do vậy, bệnh nhân cần được điều trị sớm để đạt được hiệu quả cao nhất. Cách tốt nhất là khi có dấu hiệu bệnh thì hãy nên tới ngay các phòng khám tai mũi họng uy tín để được kiểm tra và có hướng điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý uống thuốc hoặc sử dụng can thiệp bằng bất cứ hình thức nào bởi sẽ làm viêm nhiễm phát triển mạnh, dễ gây ra các biến chứng nguy hiểm hơn. Tại phòng khám Đa khoa Đại Việt với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa có nhiều năm kinh nghiệm trong khám và chữa bệnh cùng với đó là thiết bị y khoa hiện đại , kết hợp giữa đông y và tây y để mang lại sức khỏe cho người bệnh. Áp dụng và kết hợp đông y và tây y trong quá trình điều trị để người bệnh phục hồi sớm nhất . Địa chỉ 1505 đường 3 tháng 2 phường 16 quận 11 Tp.Hồ Chí Minh hoặc gọi đến 028.3960.9960 để được các chuyên viên tư vấn và hỗ trợ.

Phòng khám đa khoa đại việt

Bệnh viêm tai ngoài ác tính là gì?

Tháng Mười Hai 3, 2018

Viêm tai ngoài ác tính là một trong những biến chứng từ bệnh viêm tai ngoài. Đây là bệnh gây […]

Xem thêm

Cách điều trị viêm tai giữa mạn tính cực hiệu quả

Tháng Mười Một 30, 2018

Viêm tai giữa mạn tính là triệu chứng tai chảy dịch nhầy kéo dài liên tục thậm chí nặng hơn […]

Xem thêm

Nguyên nhân dẫn tới viêm tai giữa mạn tính?

Tháng Mười Một 30, 2018

Viêm tai giữa là tình trạng toàn bộ cấu trúc hòm nhĩ và xương chũm, thường có tạo dịch bên trong […]

Xem thêm

Viêm tai giữa mạn tính là bệnh gì ?

Tháng Mười Một 30, 2018

Viêm tai giữa mạn tính là một triệu chứng khiến cho tai của bệnh nhân ê ẩm và hiện tượng […]

Xem thêm

Bị ù tai làm sao để hết?

Tháng Mười Một 29, 2018

Ù tai không phải là bệnh, mà là triệu chứng gây ra bởi những tác nhân bên ngoài gây ảnh […]

Xem thêm
Phòng khám đa khoa đại việt
BÀI VIẾT XEM NHIỀU

Những giải đáp của bệnh ù tai có thật sự ảnh hướng đến sức khỏe con người.

Tháng Mười Một 29, 2018

Nhiều người lo lắng vì cảm giác âm thanh không được nghe trọn vẹn cũng như có những tiếng động […]

Xem thêm

Ù tai trái có ảnh hưởng đến nhiều sức khỏe?

Tháng Mười Một 29, 2018

Ù tai trái là tình trạng một bên tai của bạn không cảm nhận được hết từ âm thanh bên […]

Xem thêm

Ù tai lâu ngày có ảnh hưởng đến thính giác?

Tháng Mười Một 29, 2018

Rất nhiều người cảm thấy hốt hoảng khi thấy mình bị ù tai hoặc khó nghe, nghe kém thì phải […]

Xem thêm
chữa viêm mũi dị ứng bằng thuốc

Chữa viêm mũi dị ứng bằng thuốc và những lưu ý khi điều trị

Tháng Mười Một 1, 2018

Chữa viêm mũi dị ứng bằng thuốc là biện pháp được nhiều người bệnh áp dụng. Vậy trong quá trình […]

Xem thêm
Thuốc chữa viêm mũi dị ứng

Thuốc chữa viêm mũi dị ứng là biện pháp gì và có mang lại hiệu quả ?

Tháng Mười Một 1, 2018

Với sự phát triển của y khoa thì việc chữa trị viêm mũi dị ứng cũng ngày một phổ biến, […]

Xem thêm
Phòng khám đa khoa đại việt

TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Phòng khám đa khoa đại việt

* Mọi thông tin hoàn toàn bảo mật

Phòng khám đa khoa đại việt

ĐẶT HẸN ONLINE

Phòng khám đa khoa đại việt

ĐẶT HẸN ONLINE ĐỂ ĐƯỢC NHIỀU ƯU ĐÃI KHI ĐI KHÁM BỆNH

HOTLINE TƯ VẤN: 028 3960 9960

X